Full stack developer, bir web uygulamasının kullanıcının gördüğü arayüzünü (frontend) ve arkadaki sunucu, API ve veritabanı tarafını (backend) birlikte yazabilen yazılımcıdır. Uygulamanın sunucuya nasıl kurulduğunu ve canlıda nasıl ayakta kaldığını da genellikle bilir.
2020'den beri İstanbul'da profesyonel olarak yazılım geliştiriyorum. İstanbul'da bir Teknopark şirketinde Full-Stack Developer unvanıyla çalıştım, bugün unvanım Backend Developer. İşimin çoğu backend servisleri ve onların çalıştığı altyapı, ama bir projenin arayüzü gerekiyorsa onu da ben yazıyorum. Yani İstanbul'da full stack developer olarak gündelik işte ne yapıldığını içeriden anlatabilirim. Bu yazıda katmanların ne demek olduğunu, gerçek bir stack'i, backend ve frontend rolleriyle farkını ve bu işe nasıl girildiğini anlatıyorum.
Full stack developer nedir?
"Stack" burada üst üste duran katmanlar demek. Bir web uygulamasında bir butona bastığınızda olan şeyi düşünün:
- Tarayıcıdaki arayüz (örneğin bir Vue bileşeni) butona basıldığını yakalar ve sunucuya bir HTTP isteği gönderir.
- Sunucudaki API (örneğin bir NestJS controller'ı) isteği alır, kullanıcının yetkisini kontrol eder, iş kuralını çalıştırır.
- API veritabanına (örneğin PostgreSQL) yazar ya da oradan okur.
- Cevap aynı yoldan geri döner ve arayüz kendini günceller.
Bunların hepsi bir sunucuda, çoğu zaman bir Docker container'ı içinde çalışır. Full stack developer bu yolun tamamını yazabilen, bir hatanın hangi katmanda olduğunu bulabilen kişi.
Full stack developer kimdir, her şeyi bilen kişi mi?
Hayır. Her katmanda uzman olan biri pratikte yok. Gerçekçi tanım şu: bir tarafta derin, diğer taraflarda tek başına iş çıkarabilecek kadar yetkin. Ben backend tarafında derinim. Frontend'de bir paneli baştan sona yazarım, ama piksel piksel tasarım sistemi kuran bir frontend uzmanının işini yapmam.
İyi bir full stack developer'ı ayıran şey, katmanlar arasındaki sınırı bilmesi. Bir sayfa yavaş açılıyorsa sorunun bileşende mi, API'de mi, eksik bir veritabanı index'inde mi olduğunu ayırt edebilir.
Full stack developer ne iş yapar?
Katman katman bakalım.
Frontend
Kullanıcının tarayıcıda gördüğü her şey: HTML, CSS, JavaScript ya da TypeScript. Bugün bunun üstüne neredeyse her zaman bir framework geliyor: Vue, React, Svelte gibi. Sayfaların sunucuda render edilmesi ve SEO gerekiyorsa Nuxt ya da Next.js. Frontend işi formlar, state yönetimi, hata mesajları, yükleme durumları, mobil uyum ve erişilebilirlik demek.
Backend
Kullanıcının görmediği taraf: API'ler, kimlik doğrulama, iş kuralları, arka plan işleri, cache, dosya yükleme, e-posta gönderme. Node.js, Java, C#, Python, Go, PHP gibi dillerle yazılır. Bu tarafı backend nedir yazısında ayrıca ve örnek kodla anlattım.
Veritabanı
Verinin nasıl saklanacağına karar vermek: tablo şeması, ilişkiler, migration'lar, index'ler, transaction'lar. PostgreSQL ve MySQL gibi ilişkisel veritabanları en yaygın olanlar. MongoDB gibi doküman veritabanları ve cache için Redis de sık kullanılıyor. Yavaş bir sorguyu EXPLAIN ile okuyabilmek, full stack developer'dan beklenen bir şey.
DevOps ve deploy
Kodun canlıya nasıl çıktığı: Docker image'ı, CI pipeline'ı, sunucu ya da bulut ayarları, loglar, metrikler, alarmlar. Büyük şirketlerde bunu ayrı bir DevOps ekibi yapar, ama küçük ekiplerde full stack developer'ın işinin bir parçası. Docker'a giriş için Docker nedir yazısı, izleme tarafı için Grafana, Prometheus ve node_exporter kurulumu yazım işinize yarar.
Gerçek bir full stack: benim kullandığım teknolojiler
Liste halinde yüzlerce teknoloji sayan yazılar çok. Benim gündelik işte kullandığım stack şu:
| Katman | Kullandığım | Yaygın alternatifler |
|---|---|---|
| Dil | TypeScript | JavaScript, Python, C#, Java, Go |
| Backend | Node.js, NestJS, Express | Spring Boot, ASP.NET Core, Django, Laravel |
| Frontend | Vue, Nuxt | React, Next.js, Svelte, Angular |
| Veritabanı | PostgreSQL, Redis | MySQL, MongoDB |
| Altyapı | Docker, Linux | Kubernetes, yönetilen platformlar |
| CI ve izleme | GitLab CI, Prometheus, Grafana | GitHub Actions, Datadog |
Bu stack'te her katman TypeScript. Arayüzde de sunucuda da aynı dili yazınca bir katmandan diğerine geçmek kolaylaşıyor, tipleri iki tarafta paylaşabiliyorsunuz. Küçük bir örnek, aynı monorepo içinde tek bir tipin backend ve frontend'de kullanılması:
// shared/order.ts
export interface Order {
id: number;
status: "pending" | "shipped" | "delivered";
total: number;
}
// backend: NestJS controller
import { Controller, Get, Param, ParseIntPipe } from "@nestjs/common";
import type { Order } from "../shared/order";
import { OrdersService } from "./orders.service";
@Controller("orders")
export class OrdersController {
constructor(private readonly orders: OrdersService) {}
@Get(":id")
findOne(@Param("id", ParseIntPipe) id: number): Promise<Order> {
return this.orders.findOne(id);
}
}
<!-- frontend: Nuxt sayfası -->
<script setup lang="ts">
import type { Order } from "~~/shared/order";
const route = useRoute();
const { data: order } = await useFetch<Order>(`/api/orders/${route.params.id}`);
</script>
<template>
<p v-if="order">Sipariş #{{ order.id }}: {{ order.status }}</p>
</template>
Backend'de Order tipinden bir alanı kaldırırsanız ya da adını değiştirirseniz, o alanı kullanan frontend kodu type check sırasında hata verir. Hata canlıda değil, editörde ortaya çıkar. Full stack çalışmanın en somut faydalarından biri bu.
Bu stack ile neler yapılabildiğine dair kendi deneyimimden örnekler: bir önceki işimde günde 100 milyonun üzerinde isteği 200 ms altında karşılayan NestJS servisleri ve Nuxt ile gerçek zamanlı bir sipariş takip paneli geliştirdim, şirketteki uygulamaları Docker'a taşıdım ve deploy süresi yaklaşık %60 kısaldı. Şu an 90Pixel'de eğitim teknolojisi ürünleri için Node.js, NestJS ve TypeScript ile PostgreSQL üzerinde backend servisleri yazıyorum.
Full stack, backend ve frontend developer arasındaki fark nedir?
| Frontend developer | Backend developer | Full stack developer | |
|---|---|---|---|
| Odak | Arayüz, kullanıcı deneyimi | API, veri, performans, güvenlik | Özelliğin uçtan uca çalışması |
| Kod nerede çalışır | Tarayıcı | Sunucu | İkisi de |
| Tipik araçlar | Vue, React, CSS, tarayıcı DevTools | Node.js, SQL, kuyruklar, loglar | İkisinin ortak kümesi ve deploy |
| Derinlik | Arayüzde çok derin | Sunucuda çok derin | Bir tarafta derin, diğerinde yeterli |
Pratikte fark ekibin büyüklüğüne bağlı. Küçük bir startup'ta ya da tek kişilik bir projede ayrı frontend ve backend ekibi kurmak mantıklı olmuyor, full stack developer o yüzden çok aranıyor. Büyük ekiplerde iş bölünüyor ve insanlar bir tarafta uzmanlaşıyor. Unvan da her zaman işi anlatmıyor: kâğıt üstünde backend developer olup arayüz yazan da var, full stack ilanıyla girip sadece API yazan da.
Full stack developer nasıl olunur?
Benim önerdiğim sıra, en çok işe yarayandan başlayarak:
- HTML, CSS ve JavaScript temeli. Bir framework'e geçmeden önce DOM'u, olayları,
fetchile istek atmayı veasync/await'i anlayın. - TypeScript. JavaScript'i bildikten sonra geçmesi kolay ve hem frontend hem backend'de karşınıza çıkacak. Resmî TypeScript Handbook başlangıç için yeterli.
- Bir frontend framework'ü. Vue ya da React, birini seçin ve onunla iki üç gerçek sayfa yapın. İkisini aynı anda öğrenmeye çalışmayın.
- Node.js ve bir backend framework'ü. Önce Express ile basit bir API, sonra yapı kurmak için NestJS.
- SQL ve PostgreSQL. ORM kullanacak olsanız bile JOIN, index ve transaction'ı düz SQL ile öğrenin.
- Git, Linux ve Docker. Terminalde rahat olmak, uygulamanızı bir container'da çalıştırmak ve bir sunucuya çıkarmak.
- Uçtan uca bir proje. Giriş yapılan, veritabanına yazan, bir sunucuda canlı çalışan küçük bir uygulama. Bu proje size bütün kurslardan fazlasını öğretir.
Kendi açık kaynak projelerim de bu tür uçtan uca işlere örnek: supadomain Nuxt, Vue ve MongoDB ile yazılmış, domain sürelerini takip eden bir izleme aracı. girici-web-proxy ise TypeScript ve Vue ile yazılmış, kendi sunucunuzda çalışan bir web proxy. İkisinin de kodu açık, katmanların nasıl birleştiğini görmek için okuyabilirsiniz.
Yazılıma hiç başlamadıysanız önce yazılımcı nasıl olunur yazısını okumanızı öneririm.
Full stack developer maaşları ne kadar?
Türkiye için kullanabileceğim en geniş açık veri, Önceki Yazılımcı'nın her yıl düzenlediği 2026 Yazılım Sektörü Maaşları anketi. Ankete 5.002 kişi katılmış, kişi bazlı ham veri GitHub'da açık. Full Stack Developer 1.229 katılımcıyla anketteki en kalabalık pozisyon.
Aşağıdaki rakamları o ham veriden kendim hesapladım: maaşını Türk lirası ile alan 1.115 full stack developer için, kıdeme göre aylık net gelirin ortanca (medyan) aralığı.
| Kıdem | Katılımcı | Ortanca aylık net gelir |
|---|---|---|
| Junior | 169 | 65.000 - 65.999 TL |
| Middle | 427 | 95.000 - 99.999 TL |
| Senior | 519 | 150.000 - 154.999 TL |
Birkaç not: anket Mart 2026'da yayımlandı, yani bugün rakamlar enflasyonla birlikte daha yüksek olabilir. Veriler katılımcıların kendi beyanı ve maaşlar şehre, şirket büyüklüğüne ve uzaktan çalışmaya göre çok değişiyor. Yurt dışına döviz ile çalışanlar bu tabloda yok.
Bir projeniz için full stack çalışan bir geliştirici arıyorsanız freelance yazılımcı sayfamda nasıl çalıştığımı anlattım.
Sık sorulan sorular
Full stack developer olmak için üniversite şart mı?
Şart değil, ama bazı şirketler ilanlarında diploma istiyor. Ben Bilgisayar Programcılığı okudum, şu an Yönetim Bilişim Sistemleri okuyorum. İşe alımda en çok sorulan şey yine de ne yaptığınız ve kodunuz.
Full stack mi öğrenmeliyim, backend ya da frontend mi?
Başlarken bir tarafı seçip onda iş bulabilecek seviyeye gelmek daha hızlı. Full stack olmak çoğu zaman o taraftan diğerine taşarak oluyor: backend developer arayüze, frontend developer API'ye el atıyor.
Full stack developer hangi dilleri bilmeli?
Frontend için JavaScript ve TypeScript zorunlu, çünkü tarayıcıda başka seçenek yok. Backend için bir dil yeter. Aynı dili iki tarafta kullanmak istiyorsanız Node.js ile TypeScript en kısa yol.
Full stack developer ile software developer aynı şey mi?
Software developer genel bir unvan. Full stack developer bunun web uygulamalarının bütün katmanlarında çalışan bir alt türü.